تا همین چند سال پیش، تنها راه برای بهتر کردن ظاهر بازیهای مورد علاقهتان روی کامپیوتر این بود که بهترین کارت گرافیک بازار را بخرید. اما این وضعیت با ورود یک فناوری از شرکت انویدیا به نام DLSS (مخفف Deep Learning Super Sampling) تغییر کرده است.
DLSS چیست؟با استفاده از یادگیری ماشین پیشرفته که بهصورت سختافزاری تسریع شده، به کامپیوتر شما اجازه میدهد در هر چرخهی پردازش، تعداد کمتری پیکسل رندر کند، اما همچنان تصاویری با وضوح بالا، نورپردازی دقیق با رهگیری پرتو و نرخ فریم بالا (که قبلاً نیاز به توان پردازشی بسیار زیادی داشت) تولید نماید. این فناوری در واقع یک موتور هوش مصنوعی است که به شما فریمهای بیشتری در ثانیه میدهد، تقریباً بدون هیچ هزینهای از نظر عملکرد سیستم.
اما این فناوری دقیقاً چطور کار میکند؟ کدام کارتهای گرافیک از کدام ویژگیهای آن پشتیبانی میکنند؟ و آیا همیشه باید از حالت DLSS Quality استفاده کرد؟ بیایید دقیقتر بررسی کنیم.
DLSS چیست؟
DLSS چیست؟ مجموعهای از تکنیکهای گرافیکی مبتنی بر هوش مصنوعی است که روی هستههای اختصاصی به نام Tensor Cores در کارتهای گرافیک GeForce RTX اجرا میشود.
به جای این که هر پیکسل از هر فریم با رزولوشن کامل مانیتور شما بهطور مستقیم رندر شود،DLSS ابتدا تصویر پایه را با وضوح پایینتر رندر میکند، سپس با استفاده از یک شبکه عصبی که با هزاران تصویر با وضوح بالا آموزش دیده، تصویر را به صورت بلادرنگ به یک تصویر شفاف و با کیفیت بالا بازسازی میکند.
نتیجه معمولاً تصویری است که از لحاظ کیفیت تقریباً با تصویر رندرشده بهصورت بومی (Native) برابری میکند، اما با بار پردازشی بسیار کمتر؛ و این باعث میشود که نرخ فریم بیشتری برای یک گیمپلی روانتر فراهم شود.
DLSS چه کار می کند؟
در طی سالها گسترش یافته و اکنون یک اصطلاح جامع برای چندین فناوری مرتبط است:
- DLSS Super Resolution: بزرگنمایی مبتنی بر هوش مصنوعی که یک فریم با وضوح پایین را به فریمی با وضوح بالاتر تبدیل میکند.
- DLSS Ray Reconstruction: حذف نویزپردازهای متعدد رهگیری پرتو (Ray Tracing) برای بازیهای مختلف و استفاده از یک مدل هوش مصنوعی واحد برای تولید نور و سایههای باکیفیتتر.
- DLAA (ضد لبهدار کردن با یادگیری عمیق): استفاده از همان شبکه عصبی صرفاً برای هموارسازی لبهها با کیفیت بالا در رزولوشن اصلی.
- DLSS Frame Generation (معرفی شده در DLSS 3): درج یک فریم پیشبینیشده توسط هوش مصنوعی بین دو فریم واقعی، که حرکت را به طرز قابل توجهی روانتر میکند.
- DLSS Multi-Frame Generation (جدید در DLSS 4): پیشرفتهتر از نسل قبل، با امکان ساخت تا سه فریم هوش مصنوعی برای هر یک فریم واقعی بازی.
ترکیب این فناوریها باعث افزایش نرخ فریم، تثبیت جلوههای رهگیری پرتو و افزایش وضوح تصویر میشود و در عین حال فناوری NVIDIA Reflex نیز تأخیر را به حداقل میرساند.
آیا بهتر است DLSS را روشن کنیم یا خاموش؟
تقریباً در همهی موارد، پاسخ روشن است: روشن کردن آن بهتر است. این فناوری از سختافزار اختصاصی هوش مصنوعی استفاده میکند که در روند عادی رندر فریمها مورد استفاده قرار نمیگیرد، بنابراین روشن کردن آن باعث تداخل در سایر منابع نمیشود و در عوض میتواند افزایش قابل توجهی در نرخ فریم ایجاد کند.
البته چند نکتهی مهم وجود دارد:
- اشباع فریم: اگر کارت گرافیک شما در رزولوشن بومی، فریمهایی بیشتر از نرخ تازهسازی مانیتور تولید میکند (مثلاً ۲۰۰ فریم در ثانیه روی مانیتوری با ۱۴۴ هرتز)، روشن کردن آن تفاوت محسوسی ایجاد نخواهد کرد.
- تحمل کیفیت تصویر: مدلهای جدیدتر بسیاری از مشکلات بصری نسخههای قبلی را (مثل تاری یا اعوجاج) رفع کردهاند، اما هنوز هم ممکن است در موارد نادری آثاری مانند دوتایی شدن یا سایههای مصنوعی روی خطوط نازک یا عناصر رابط کاربری دیده شود.
- پشتیبانی بازیها: بیشتر بازیهای جدید را پشتیبانی میکنند، اما استثناهایی مثل Starfield هم وجود دارند. همچنین در برخی بازیها، فناوری رقیب مانند FidelityFX Super Resolution شرکت AMD عملکرد بهتری دارد. بنابراین پیشنهاد میشود در صورت امکان، DLSS،FSR و Intel XeSS را مقایسه و بهترین گزینه را انتخاب کنید.
- انتخاب حالت: معمولاً دارای حالتهای Quality، Balanced،Performance و Ultra Performance است. حالتهای پایینتر (مثل Performance) کیفیت تصویر را کمی قربانی میکنند تا فریم بیشتری بدهند. پیشنهاد میشود ابتدا آن را در حالت Quality فعال کنید و در صورت نیاز برای رسیدن به نرخ فریم هدف، به حالتهای پایینتر بروید.
آیا DLSS نرخ فریم را افزایش میدهد؟
بله و گاهی به شکل چشمگیر. حتی بدون ویژگی Frame Generatio میتواند باعث شود بازیها با تنظیمات و وضوحهایی بالاتر از توان اصلی کارت گرافیک اجرا شوند.
برای مثال، کارت گرافیک RTX 4060 با حافظه ۸ گیگابایتی معمولاً برای بازی در رزولوشن 1440p مناسب نیست، اما با استفاده از آن میتوان آن را ممکن کرد، بهویژه اگر از تنظیمات سنگین مانند رهگیری پرتو صرفنظر شود.
برای دیدن یک نمونه عملی از افزایش فریم با DLSS، مقاله بهبود DLSS در Baldur’s Gate 3 با یک ترفند آسان ۳ دقیقهای را بخوانید.
آیا DLSS فقط مخصوص سری RTX 40 است؟
خیر. تمام کارتهای سری RTX از نسل ۲۰ به بعد (یعنی سری Turing و بالاتر) میتوانند از DLSS Super Resolution و Ray Reconstruction استفاده کنند، به شرط آن که بازی مربوطه از آن پشتیبانی کند.
ویژگیFrame Generation که در DLSS 3 معرفی شد، در ابتدا مخصوص سری RTX 40 بود، چون به Optical Flow Accelerator نیاز دارد که فقط در معماری Ada Lovelace وجود دارد. بنابراین سریهای RTX 20 و 30 نمیتوانند از این قابلیت استفاده کنند.
آیا هر کارت گرافیکی میتواند از DLSS استفاده کند؟
خیر به هستههای Tensor شرکت انویدیا نیاز دارد، بنابراین فقط روی کارتهای گرافیک NVIDIA GeForce RTX (چه دسکتاپ، چه لپتاپ و چه نسخه ابری) کار میکند. کارتهای AMD یا Intel میتوانند از فناوریهای جایگزین مانند FSR یا XeSS استفاده کنند، اما DLSS فقط مختص کارتهای RTX است.
آیا DLSS 4 فقط مخصوص سری RTX 50 است؟
قابلیت Multi-Frame Generation که ویژگی شاخص DLSS 4 محسوب میشود، فقط روی کارتهای گرافیک جدید سری RTX 50 در دسترس است.
با این حال، مدل هوش مصنوعی پایهای که برای بهبود وضوح تصویر در Super Resolution و Ray Reconstruction استفاده میشود، میتواند از طریق نرمافزار NVIDIA App روی کارتهای RTX نسل قبلی نیز فعال شود. بنابراین حتی اگر نتوانید از Multi-Frame Generation استفاده کنید، هنوز هم از بهبود کیفیت تصویر بهرهمند خواهید شد.
با DLSS آیندهی گیمینگ را تجربه کنید!
DLSS در سال ۲۰۱۹ بهعنوان یک فناوری ساده برای بزرگنمایی تصاویر آغاز به کار کرد و حالا به یک خط پردازشی کامل مبتنی بر هوش مصنوعی تبدیل شده است.
چه به دنبال نرخ فریم روان برای بازیهای eSports باشید و چه بخواهید نورپردازی پیشرفته با رهگیری مسیر (Path Tracing) را بدون ذوب شدن کارت گرافیک تجربه کنید، و به شما عملکرد بهتر را در ازای استفاده از قدرت Tensor Core هایی که از قبل دارید، هدیه میدهد.
و با هر نسل جدید، این هوش مصنوعی هوشمندتر میشود، بنابراین فعال کردن این گزینهی کوچک در منوی تنظیمات، احتمالاً برای سالهای آینده یکی از مهم ترین دکمههای ارتقای فوری در دنیای بازیهای رایانهای خواهد بود.
سوالات متداول
آیا همه بازیها از DLSS پشتیبانی میکنند؟
خیر فقط بازیهایی که بهصورت رسمی این قابلیت را دارند، میتوانند از آن استفاده کنند.
آیا روشن کردن DLSS باعث کاهش کیفیت تصویر میشود؟
در حالتهای Performance یا Ultra Performance، کیفیت تصویر ممکن است کمی افت کند، اما در حالت Quality، اغلب کاربران تفاوتی با رندر نیتیو احساس نمیکنند.
آیا DLSS برای گیمهای رقابتی مناسب است؟
بله، مخصوصاً اگر از حالت Quality یا Balanced استفاده شود. همچنین به همراه NVIDIA Reflex باعث کاهش تأخیر ورودی میشود که برای بازیهای eSports بسیار مفید است.
